14. Đôi Bạn Ngày Xưa

Thứ hai - 02/12/2013 12:10
14. Đôi Bạn Ngày Xưa

14. Đôi Bạn Ngày Xưa

Câu chuyện nhân quả "Đôi Bạn Ngày Xưa".

Số: 19 & 20

 

Trong khi trú tại Kỳ Viên Tịnh Xá (Jetavana), Đức Phật thuyết hai câu mười chín (19) và  hai mươi (20) trong Kinh Pháp Cú này để ám chỉ hai vị tỳ kheo và cũng là đôi bạn thân nhau.

Một thủơ nọ, có hai người bạn chơi với nhau thuộc gia đình quý phái, hai vị tỳ kheo này đến từ thành phố Xá Vệ (Sāvatthi). Một trong hai vị ấy học, tụng và giảng giải Tam Tạng rất giỏi. Vị này dạy năm trăm vị tỳ kheo và hướng dẫn mười tám nhóm tỳ kheo. Còn vị tỳ kheo kia thì chỉ cố gắng, tinh tấn và nỗ lực thực hành Thiền Quán và cuối cùng chứng đắc A-la-hán Quả và Tứ Tuệ Phân Tích.

Vào một dịp nọ, trong khi vị tỳ kheo thứ hai đến đảnh lễ Đức Thế Tôn tại Kỳ Viên Tịnh Xá, hai vị tỳ kheo này gặp nhau tại đây, vị tỳ kheo làu thông Tam Tạng đã không biết vị tỳ kheo ấy chứng đắc Thánh Quả A-la-hán. Tỳ kheo này liền xem thường vị kia, nghĩ rằng vị tỳ kheo kia già rồi nhưng chỉ biết một chút về Tam Tạng Kinh Điển, chỉ một trong năm bộ Nikāya hoặc một chút trong Tam Tạng. Vì vậy, tỳ kheo này mới đặt câu hỏi với mục đích gây rắc rối cho vị tỳ kheo kia trước mặt Đức Phật. Đức Thế Tôn biết được ý định không tốt của vị tỳ kheo này và Ngài cũng biết rằng hậu quả gây khó khăn cho một vị Thánh Tăng rồi đây vị học giả này sẽ bị tái sinh vào cảnh giới thấp kém khổ đau.

Vì vậy, bằng tấm lòng từ bi, Ngài ngăn cản không cho vị tỳ kheo học giả đặt câu hỏi với vị tỳ kheo Thánh Tăng. Đích thân Ngài đặt câu hỏi. Ngài đặt câu hỏi về các Tầng thiền và Đạo đối vị vị tỳ kheo làu thông Tam Tạng, nhưng vì này không trả lời được bởi vì vị này không thực hành những gì ông ta đã dạy cho mọi người. Vị tỳ kheo kia đã thực hành Giáo pháp và đắc Quả A-la-hán cho nên trả lời tất cả những câu hỏi của Ngài một cách vô cùng thông thạo. Đức Phật tán thán vị tỳ kheo hành Pháp, nhưng không có một lời tán dương vị tỳ kheo học giả ấy.

Những vị đệ tử của vị tỳ kheo học giả ấy không hiểu tại sao mà Đức Phật hết lời tán thán vị tỳ kheo già kia và không có một lời khen ngợi đối với bậc thầy làu thông Tam Tạng của mình. Vì vậy, Đức Phật mới giải thích vấn đề này cho họ rõ. Vị tỳ kheo học giả ấy chỉ biết và học thuộc lòng rất nhiều nhưng không thực hành Giáo pháp thì chẳng khác gì người chăn bò, người chăn bò cho người ta để lấy tiền lương, trong khi đó người thực hành Giáo pháp giống như người chủ nhân, người mà được hưởng năm loại sản phẩm do những con bò sản xuất (sữa, kem, bơ,

bơ-sữa, và bơ sữa bò lỏng). Như vậy, vị tỳ kheo học giả chỉ hưởng được những sự phục vụ của những người học trò trao tặng nhưng không hưởng được sự lợi lạc nào của Đạo Quả (magga-phala). Vị tỳ kheo kia, cho dầu hiểu và tụng một chút Tam Tạng nhưng thâm nhập thâm sâu và hiểu rõ ràng thực chất Giáo pháp và thực hành một cách tinh tấn nghiêm mật theo Giáo pháp, trong Phạn ngữ gọi là anudhammacari, người đã đoạn tận gốc rễ tham, sân và si. Tâm của vị ấy hoàn toàn vắng bóng tất cả những phiền não, và không còn tham đắm kiếp này và kiếp sau, vị này thực sự đã gặt hái những sự lợi ích do Đạo Quả mang lại.

Sau đó Đức Phật nói câu Pháp Cú số  (19) và (20) như sau:

Câu 19: Cho dù tụng nhiều Kinh Điển, nhưng lười biếng và không thực hành Giáo pháp thì giống như người chăn bò chỉ biết đếm bò của người khác, tỳ kheo này không đạt được sự lợi ích của Đạo và Quả (magga-phala).

Câu 20: Mặc dầu vị tỳ kheo kia tụng rất ít Kinh Điển, nhưng thực hành Giáo pháp, đoạn tận tham lam, sân hận và si mê, thẩm thấu rõ ràng Giáo pháp với tâm hoàn toàn giải thoát tất cả những phiền não và không còn bám víu vào đời này và kiếp sau, vị này đạt được sự lợi ích của Đạo và Quả (magga-phala).

Dịch thơ:

Làu thông kinh điển rất nhiều

Tâm luôn phóng dật chẳng điều hành thâm

Như kẻ chăn bò tá nhân

Sa-môn tên tuổi không phần hạnh trang.

 

Chẳng thông kinh điển nhiều điều

Tâm hằng tinh tấn mãi yêu hành trì

Tham sân si bỏ dần đi

Tỉnh giác hành pháp dẹp đi não phiền

Hai đời chẳng chút say ghiền

Sa-môn xứng hạnh thiên niên dự phần.KNQ1,P Song Yếu,C.19-20,Tr.26,Tg:GHSN

 

Nếu người tụng nhiều kinh
Chẳng hành trì thật tình
Như kẻ chăn súc sinh
Không phần Sa môn vinh.

 

Dầu tụng ít kinh điển
Nhưng hành pháp trường miên
Tham, sân, si bỏ liền
Tỉnh giác, tâm thoát tri
ền
Không chấp thủ hai miền
Dự phần Sa môn nguyên.KNQ2, Ctg

Bình phẩm:

Cổ nhân có câu: “Đi một ngày đàng học một sàng khôn”. Thực vậy, qua mẩu chuyện của hai người bạn tu sĩ ở trên chúng ta nhận thức được rằng sự ngã mạng, tự cao, tự đắc rất là nguy hiểm cho cuộc sống thường ngày trong cư xử cũng như lãnh vực tâm linh mà hành giả ấy đang theo đuổi. Chính sự ngã mạng này đã ngăn chặn và hủy hoại đi biết bao nhiêu thiện tâm của hành giả. Nhiều người trong cuộc đời cứ bám víu và chấp thủ vào kiến thức hiểu biết qua sách vở để rồi quên đi phương pháp tuyệt hảo luyện tâm mà Như Lai đã dạy hơn hai ngàn năm trăm năm về trước. Cuối cùng chuốc lấy hậu quả trống rỗng về tâm linh cho đến giờ phút lâm chung, kết liễu và từ giả cuộc đời trong sự nuối tiếc đau thương. Tuy nhiên, cũng trong mẩu chuyện này, Đức Phật đã tán thán và ca tụng những hành giả với kiến thức nông cạn nhưng lại hành thâm Tứ Niệm Xứ, Chánh pháp mà Ngài đã dùng để làm phương tiện với mục đích đắc Đạo Quả Chánh Đẳng Chánh Giác trước đây và cuối cùng hành giả ấy đã đạt được Đạo Quả cùng Tứ Tuệ Phân Tích. Thật vậy, sự thực hành vô cùng quan trọng trên con đường hướng đến chấm dứt sanh tử, đoạn tận khổ đau và giác ngộ Niết bàn.

Bài Học:

 Qua câu chuyện trên đã cho hậu học một bài học rất là thú vị. Bài học mà người con Phật ai ai cũng phải luôn nhớ và cân nhắc trước lúc hành động. Có nghĩa rằng đừng nên xem thường những ai ít học không có kiến thức, bên ngoài nhiều lúc mình thấy là vậy nhưng pháp hành và pháp thành của vị ấy rất là cao siêu. Nhớ là đừng có đụng vào lửa, nếu đã đụng rồi thì sẽ bị phỏng tay không sớm thì muộn. Mặc khác, cũng không nên đề cao những học giả tràn đầy kiến thức, nhưng lại là một người nói suông chứ không có thực hành, những học giả như thế chỉ mang lại niềm đau nỗi khổ cho chính mình và tha nhân mà thôi. Chính vì vậy, ông cha ta ngày xưa luôn luôn thán phục và ca tụng những bậc đức hạnh trong trần thế và chúng ta thường nghe câu ca: “Cái nết đánh chết cái đẹp”.

Chuyển ngữ và Lời bình: ĐĐ. TS. Giác Hạnh

USA, Ngày 11/21/2013

 

 

Tác giả bài viết: ĐĐ. TS. Giác Hạnh

Tổng số điểm của bài viết là: 2 trong 1 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a

Những tin mới hơn

top

Những tin cũ hơn

top